Eiin siama relbawl dan awlsam leh hriattur pawimawhte.


Mizote hi eiin sam lamah hian a relbawl dan awlsam leh tha zawk hi ngaituah chhuah tum hi kan tam vak lovin ka hria, kan tih dan thin pangngai hi kan ring ngawr ngawr mai ni hian ka hria. Eirawngbawl hi hna pa-1 ang deuh thawah kan ngai te pawh a ang a, hna pa-1 ang a ngai si hian hmasawn leh uluk taka eiin siam hi ka tum em em hran lo a ang ka ti ve mai mai. Awle, eiin siam lamah hian Zofete hma sawn ve zel tur hian ka duhsak a, ka vei ve em em thin a, ka hriatna beihtham tak hi thenkhat tan a lo tangkai mial takin ka ziak ve mai mai ange.

Gas & electric stove nei tan chuan eirawngbawl hi a awlsam deuh a, thing , maihawl, khawnvartui,favai( phuai )& bawng ek ro hmang tan chuan mei han chhem tan mai tur pawh hi hun a duh rei a, a khu nasa thin hle bawk a. Tin, thuk hi kan nei tam em em ngai lo va, thuk hi pa-3 or 4 vel tal hi nei thei ila, a rualin kan thil chhum/mun tur pawh kan chhum/mung thei ang a, hun tam takin kan khawhral loh phah thei dawn a ni. Tin, antui, chaw- tui kan chhuan laite hian anhnah sih, buhhum thlan, purun kheh/chan,etc ang chi hi kan lo tih lawk sa vek hian hun a khawh ral lo deuh.

Purunvar: Purun var hi ei siam dawn a kheh buai chung ngai lo a kheh sa a, dah duh chuan kheh sa, chansawm sa hi sahriak(tel/oil) nen umah chiah ila rei tak a kum      tel pawh a dah theih a, a rim dang lam hran lo a, ei siam dawnah awl sam takin a hman mai theih a ni.

Bawlhlo: Sahriak kan hmui, badam(Mi pe/peanut) kan densawm, purun- sente (shallot) kan ro, purun var kan ro,etc.. ang chi te hi, siam lawk teuh i la um chhungah dah sa ila ei siam dawnah awlsam takin a hman mai thei a, hun a heh lo.

180320091120

Ei samna hmanrua: Choka lam ei samna hmanrua hi khawpui lammi hi chuan kan uar ve ta hle a, hmasawnna chikhat chu a ni a, ei siam pawh a awlsam duh deuh. Thingtlang or khawte lam hian kan la ngaipawimawh lo deuhin ka hria a, kan neih theihawm leh mahni siam chawp theih mai pawh hi mithenkhat chuan neih/siam kan tum lem hlei lo a. Ei siamnan hun tam tak kan sen phah thin a nih hi. Ei saim dawn hian kan hman tur chem & bakcheh te hi a hriam nge hriamlo hi en dik hmasa ila, a bil chuan tat nghal mai ila, thil chan a awlsam a, hun kan khawh ral lo deuh. Zawngtah ziahkur & alu ziahna ang chi te hi thil tangkai tak man tam vak lo a nia, heng te hi lei i la, a tangkaiin a awlsam phah em em a ni.(Chem dawm dan leh thil chan a kut dah dan hi ni dangah a hran in ka rawn ziak leh ang)

190320091125

Chandam: Chandam hi nitin kan hman pawimawh ni si hian chhungkaw thenkhat patling awmna ngeiah pawh hian chandam nei mumal lo hi kan tam riauvin ka hria. Chandam tha tak nen a, sa,thlai,etc.. rem tak mai a han chan hian inhliam pawh a hlauhawm lo deuh a, a awlsamin, hna a sawt duh bik a,mahni pawn siam thei ve mai a nia, ngaipawimawhin neih theuh tum ila eisamtu tan a awlsam zawk ngei ang.

Bawkbawnthur(Tomato): Bawkbawnthur hi rawtthak a pawlh tur kan rawh hian meihawl leh thing hmang tan chuan vut te a kai nuaih a, a tawpin mihringtan tha lo te pawh a kai thei a, thianghlim zawka tih dan hi zir ila a tha ang. Bawkbawnthur hi rawtthak, hmeh kanah te kan pawlhna sa a, a kawr/pil hi pum hian a thial sawm mai thei lo a ei tel chi a ni lem lo a, a pil hi kheh sa ila a tha a ni. Tui i chhuangso a nga, bawkbawnthur kha a hnun awmna a mit kha chemte hmawrin i kher chuak a nga, lehlamah chemtein cross-in chhetein i rin/zei anga, tuisoah i chhum anga(a hmin tha deuh chu 7-10 seconds, a hel leh lian deuh chu 10-25seconds) a pil/kawr a khi keh ta maw tihah i la chuak vat a nga, tuivawt or vurtui-ah i chiah dai nghal ang a. Tuivawt chhungah chuan a pil i kheh a nga thianghlim tak leh awlsam takin i kheh thei mai ang. Rawtthak atan a hmin deuh kan duh leh rei deuh chhum, a nihloh leh a pil kheh sa kha i chan sawm a nga, tui tlem nen thirbelah a sawm thlengin i  chhuang ang.

Saum: Saum hi a thawh vel leh fridge chhungah dah ila teng miah loin rei tak a dah thei a, duh hun hun a suah chhuah theih mai a ni a a awlsam.

Bekangum: Bekangum pawh hi a thawh vel leh fridge chhungah dah ila a teng loin rei tak a dah theih. Tin, fridge neilo tan chuan chi, zu, hmarcha phut leh sawhthing te nen umchhungah chiah ila rei tak a dah thei a, a tui dan pawh a dang deuh a,a duh tan chuan a tui zawk mah mah. Chi leh tui nen choh a um chhung a dah pawn rei tak a dah thei. Um chhin hi nghet tak chhin loh chuan a chhe ve thei tho.

Purun sen, ser, thei,etc.. kan chan phel a, a phel kan hman ban hi thleng phekah a khup zawngin dah ila a chhe har deuh.

1803200911191

Purun sen/var& sawhthing hi hmun dam, uap & hnawng deuh a dah chuan a tiak  or a tawih thuai a, hmun hul tha leh thli hmu theiah  kho awngah dah i la a tha.

Antui a al lutuk a, tui leihbelh kan duh loh chuan alu  phel phawk thlak ila alu hian chi a hip a,a ziaawm duh.

Hmin hma i duh chuan: Kan thil chhum a hmin hma kan duh chuan chi hi thlak nghal ila a hmin hma. Tin, sa chhum leh curry ang chi pawh a hmin hma duh chuan zu,wine,vinegar pawlh ila a hmin hma.

Mei tih san hun leh tihhniam hun: Chaw kan chhumin rice cooker a nih loh chuan a tui kang hnu hian mei tih hniam a ngai thin a, thing /meihawl hmang tan chuan kan thing/maihawl hman kha hriat chian a pawimawh a, vawmha thing/meihawl a nih chuan a sa hle a, chaw kan up/tui kang hnu hian meiling/vam pawh lakchhuah then a ngai hial thin a ni. Tin, meiling/vam hi rual taka hai rem loh chuan a sa lai bik  hi a ut awl a, a sa lo lai a hel duh hle bawk. Kan thing hman a zirin kan thil chhum/kan te hi a rim a tuiin a chhe thei a, a khu a luh loh nan a chhin kan chhin uluk hle a ngai bawk.

Sarep: Sa/sangha kan rep hian kan thing hman a khu rimtui lo a nih chuan kan thil rep pawh a rim a tui lo duh a, kan repna thing/meihawl hi kan uluk a ngai hle. Sangha rep nan chuan rua/mau hi a thain a rim a tui duh ber an ti upa hovin.

Thil rep dah dan: Sa rep, dawlrep, rawtuai rep, chingit rep, etc… ang chi hi rei tak kan dah duh chuan lehkhain tuam ila, anih loh leh lehkhakhawk bawmah dah ila a hnawng/huh hi lehkha hian a hip a, a chhe har deuh.

Pa(Mushroom): Pa hi Mizote hian kan ei huai viauvin ka hria a, pa uithin, pa meihawl, pawl pa, Mau pa, pa chang, pa mum, pa sawntlung, pasite, parsite pa, etc..ang te hi kan ei a. Pa hi ei chi, damdawi a hman chi leh tur nei te an awm a, pa ei chi-ah hian Fiber, vitamines(ribonflavin, niacin,biotin,cobalamins & ascorbic acid), iron, selemium,potassium & phosphorus te a awm a, mihring  taksa tan kan mamawh a pai tam hle a ni. Mahse pa hi eisual a awl em em a, fimkhur a ngai hle a ni.Pawl pa hi eisual hlauhawm lo pawl a an sai a ni. Buh & kuangkua(water spinach) nena siam pawlh hian ei sual a har deuh e a ti. Tin, ram hnuai a pa kan lak  hian pa a khem ang chi hi lak loh a tha, rul hian a duh em em a, an ei ban kan ei palh a nih chuan pa-ah khan rul tur a lo tel thei a, ahlauawm hle ani. Mithiamte chik dan chuan Pa ei hian hnute cancer nihtheihna hmunthum a then hmunhnih hi a ti kiam thei e a ti. (Note: Ram hnuai a thei hmin  a khem awm or engemaw ei ban ang chi hi ei loh a him ber, rul hian thei hmin an va seh a an tur thei-ah an ti chik lut a, sava leh sa dangin an rawn ei hun an nghak a, a ei fuh chu rul tur vangin an thi a, rulin chung ramsa & sava te chu a rawn ei thin a, mihring hian kan lo ei fuh ve palh hlauh a nge.)

Sa hem hmin or rawh hian a hlang a  hem/rawh mai aiin bawlhlo( spices) pawlh hian cancer tiawm theitu lakah a ziaawm  duh deuh.

Hmehhana(Ajinomoto):Hmehhanna hi 1909 khan Janpese Kikunae Ikeda-in a lo hmuhchhuah a ni a. Hmehhanna hi Sap ho chuan Monosudium Glutamate(MSG)  an ti a, Ajinomoto tih hi a siam chhuak hmasaber company hming a nia. Ajinomoto tih hi “Essence of Taste” tihna a nia, hmehhanna tih nen a chhan chu a inang deuh reng awm e. An siam tantirh lai khan vawksa atang a an siam te pawh a awm a, tunlai a mi hi chu pangbal,bahra, thlai chi hrang hrang atang an siam a ni tlangpui a. Sap ho hian an sawisel nasa , Glutamate a tam vang hian mihring tan a tha lo an ti a, mahse a thatlohna han sawi fiah em em tur chu an hre hran lo. Thil reng reng chu a lutuk a ei in chu a tha ngai lo va, hmehhanna pawh a lutuk a nih loh chuan a hlauawm hran lo. Sap ho pawn Stock(chicken, beef, vegetable, fish,etc..) an siam a ei siam tituituah an pawl ve tho a, hengah pawh hian Glutamate chu a tam ve tho a, a dang lamna vak a awm lo.

Eirawngbalnaah kan intikang palh ani chuan tuivawtah 20-minutes ai tlem lo chiah hi a tha ber or vur a 20-minutes aia tlem lo dep a damdawi hnawih tur. A kang lai hi hrik thalo a luh lo nan kan tuam a nih pawn rek tak a tuam loh tur. a tuamna pawh a kang lai a bet thei tur ang chi hman loh a tha.

Kan thawmhnawah sa-thi or thir-tuiek a kai a nih chuan a rang thei ang berin Chawngbawla(Lime fruit/Tan Pha Ya) tui nen nawt vat ila, a reh awl.

Awle heng atang hian enge mawh tak tang kaipuina in lo neih ngei ka beisei a, in hriat ho thil dang leh in hriat chianlohte zawhnate rawn ziak ula, Zofate tan thiltha dang kan pho chhuak zel dawn a nia.

Advertisements

About zochepa

Tahan a piang leh seilian ka ni a, fiamthu duh tak leh thian ngaina tak mi ka ni. Sports lam hi a en nuam ka ti deuh vek a,football, intlan siak, inzuan siak, martial arts & chess khel hi nuam ka ti zual bik.
This entry was posted in food & safety, knowledge, Uncategorized. Bookmark the permalink.

16 Responses to Eiin siama relbawl dan awlsam leh hriattur pawimawhte.

  1. amanda says:

    Chhiar a manhla e, Pa hming hrang hrang pawh chu i va hre tam ve, i blog hi chu ei leh in lam kan lo expect reng thin dawn a nia, i titha khawp mai 🙂

    • zochepa says:

      @Amandate, i rawn lenglut a ka lawm e. Ei leh in siam lam tui deuh ho kha rawn lenlut pui la,a mamawh zawng te pawh ka lo update mial mahna.

  2. chhangte_ll says:

    I sawi chipchiar kher mai. A tam zawk chu kan ti ve, mahse purun vâr leh thei phel i dah dân khi chu kan ti lo. Purun vâr chu kheh sa hian Fridge ah kan dah mai.

    Ajinomoto hi kan naupan lai chuan kan hmang thina, mahse tun hnuah hian kan hmang ta miah lo thung. Chawhmeh chu a tihâng chek aniang Vaipa pawn, “Mizote hi chawhmeh siam an thiam riau, an engkim hi a hâng em em a” a tih kha mawle.

    I nupui a la vannei dawn anih hi 🙂

    • zochepa says:

      Ajinomoto hi kan hmang hreh deuh a nih pawn a aiah Chicken powder & chini teh pawh hi hmang ila a tha khawp mai.

      Nupuite chu nei ve ngat ila chuan ka duat mai mai ang chu awww!! hahaha

  3. dula says:

    A bengvar thlak hle mai..tomato kheh awlsam dan khi ka lo la hre ngai reng reng hlei nem. Pa in sawi tak ah chuan mi ti ei chak sawt mai a.Mi tam tak hian thingthupui hi pum in a ngaih an tih vang hian han neih a chhum chang hian a tui hi tui ti vak lo hian ka hawp leh ngheng thin..enge i ngaihdan Pu Speaker.

    • zochepa says:

      Ku dul, Thingthupui hi kei chuan ka pumin a ngaih loh vangin ka ei tha ngam lo thung a, pum nat dan hi a in ang lo a, thenkhat tan chuan a lo tha viau pawh a ni mahna.

  4. Thangributa says:

    I ei siam thiam a vang hian misual amanda hian a ngaizawng che; a sawi ngam silo a, ka hrilh che anih hi 🙂 I bulah awm ila ka thau chak ngawt ang.

    • zochepa says:

      @Thangributa, i rawn len lut a ka lawm e. amanda-i chu i ti zak a nga aw a rawn leng duh tawh lo ang tih ka hlau khawp mai. A nite chu kan chang pha tawhlo kiltin kiltangah a hung fur mai.hehehe

  5. buizova says:

    Dah rei theih dan leh awlsam dan lam chu kan hre thawkhat tawh ah ngai ila,asiam dan lam min han khilai thei la,entirnan Chinese Restaurant ah chuan antam kan satel lo pawh tui ti em em kan ei(tui kan ti a) mahni in ah han kang ve chiah ila atui thei tawh der lo mai hi,abawlhlo vang ani ngei mai tih chu ahriat a,eng eng te nge bolhlo ah an hman tih ang chi lam kha!!!antam kher lo adang dang te pawh mole

  6. bawmrang says:

    zochepa i siam i thiam hmel hle mai.ril i ti tram raih mai a lawm le.
    chepa ka thian bo ka zawn reuh2 hi nang mah i ni ngei in ka hria.
    I nu chu china lam rawng kai,(dawibur pawh kha a nei in ka hria he he)chawhmeh siam thiam deuh,I pa chu II world war lai a mizo sipai huaisen an ni in ka hria.
    hmel thafai puak,ler ve deuh hlek(hehe).nghial hrat ve deuh,nui khi reng thei bawk.hollywood ang tih chuan nuamsam vaklo,khawsik deuh er er chung pawha tlaivar zak zak thei kha i ni em? i ni chiang t’raw.cheras, china dawra i thawh laia lunglen vanga thlawh bo san ta che kha ka nia.
    ka email tam che teh reng nen vawikhat mah min chhanglo.hlubawnga id min pek hi a diklo nge.

  7. lrsanga says:

    #bawmrang. i hriat dik hmel viau e. Matric exam nawn tuma sikul lut leh, mahse sorkar in an pass tir tak hlauh kha mawle.
    i farnute i duat thin ka ti reng a, i lo thiam hman hle zawng a lo nihhi. In nu pawh…. tih tur awm se…i duat thiam viau dawn tak hi. Ei in siam thiam deuh chu an vir an ti…lolzzzzz

  8. amanda says:

    Lalributa hian a sawi dik a va nih hmel ve, hmeichhia chuan ei leh in siamthiam deuh hi kan ngaizawng duh khawp asin 😛

  9. Mesi says:

    Ei rawngbawl hi kei aiin kan pa’n a peih zawk daih a… kei chu Ei rawngbawl ai chuan…In suk, Chhuat Nawh.. etc. ka peih zawk daih. I fakawm tawp. I eisiam hi ka ei chak hlawm thrin khawp mai.

    • zochepa says:

      Mipa eirawngbawl peih tak chu hmeichhia ainin an thiam duh zek a sin. Inpa pawh chu nangaiin a thiam zawk ka ring. hehehe

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s